Pazartesi göğüs çalıştın. Bugün çarşamba ve yine göğüs çalışmak istiyorsun. Kasın hazır mı, nasıl anlayacaksın?
Çoğu kişi tek bir şeye bakar: kas ağrısı geçti mi? Mantıklı geliyor. Acımıyorsa sorun yoktur diye düşünürsün. Ama ağrı sana sandığından çok daha az şey söyler.
Ağrının geçmesi toparlandığın anlamına gelmez
Zor bir antrenmandan bir iki gün sonra hissettiğin o sızının bir adı var: gecikmiş kas ağrısı. Araştırmacılar bu ağrının kasın içinde olup bitenle ne kadar örtüştüğüne baktı. Sonuç şuydu: kişinin ne kadar ağrı hissettiği, kasın ne kadar etkilendiğiyle uyuşmuyordu. Ağrının geçmesi ile kuvvetin geri gelmesi de aynı takvimde ilerlemiyordu (Nosaka, Newton ve Sacco, 2002).
Yani bir kas hiç acımazken henüz tam gücüne dönmemiş olabilir. Tersi de olabilir: biraz sızlayan bir kas çalışmaya hazır olabilir. Ağrının geçmesi, kasın hazır olduğu anlamına gelmez.
Her kas kendi hızında toparlanır
Her kasa uyan tek bir dinlenme süresi yok. Bir çalışmada katılımcılar kollarında ve bacaklarındaki dört farklı kas grubuyla aynı tür zor egzersizi yaptı. Kaslar aynı tepkiyi vermedi. Kol kaslarında hasar belirtileri, ön bacak kasına göre daha fazlaydı (Chen ve arkadaşları, 2011).
Bu da şu demek: aynı tarz bir antrenmandan sonra göğsün, sırtın, kolların ve bacakların her biri farklı bir süreye ihtiyaç duyabilir.
Antrenman ne kadar zorsa toparlanma o kadar uzun sürer
Hangi kası çalıştırdığın kadar, onu ne kadar zorladığın da önemli. Bir çalışmada her seti tükenene kadar, yani bir tekrar daha yapamayacak hale gelene kadar zorlayanlar, aynı işi yapıp setleri birkaç tekrar erken bitirenlere göre daha geç toparlandı. Fark, antrenmandan 24 ile 48 saat sonra ortaya çıktı (Morán-Navarro ve arkadaşları, 2017).
Başka bir çalışma da aynı sonucu buldu. Tükenişe kadar giden setler, özellikle çok tekrarlı uzun setler, performansta daha büyük bir düşüşe yol açtı ve bu düşüş iki gün sonra bile sürüyordu (Pareja-Blanco ve arkadaşları, 2020).
Kısacası: bir kas ne kadar çok zor set alırsa ve sen o setleri tükenişe ne kadar yaklaştırırsan, kasın yeniden hazır olması o kadar uzun sürer.
Ağrı yerine neye bakmalısın?
- Hangi kası çalıştırdın? Her kasın kendi temposu var.
- O kas kaç zor set aldı?
- Setleri tükenişe ne kadar yaklaştırdın?
- Antrenmanın üzerinden ne kadar zaman geçti?
Bu sorular sana kastaki sızıdan çok daha fazlasını anlatır.
FORCE burada ne yapar?
Bunların hepsini her kas için aklında tutmak zor. Setlerini FORCE'a yaz, Toparlanma ekranı her kası bir toparlanma çubuğu ve hazır olmasına kalan süreyle listeler. Bir kasa dokununca ne kadar toparlandığını ve kaç set çalıştığını görürsün. Toparlanma ekranı 18 yaşını doldurmuş FORCE kullanıcıları içindir.
Sık sorulan sorular
Kas ağrısı iyi bir antrenmanın işareti mi?
Tek başına değil. Araştırmalar, hissettiğin ağrının kasın ne kadar etkilendiğiyle örtüşmediğini gösteriyor (Nosaka, Newton ve Sacco, 2002). Zor bir antrenman az ağrı bırakabilir. Yeni bir hareket ise az işle bile çok ağrı yapabilir.
Bütün kaslar aynı süre mi dinlenmeli?
Hayır. Farklı kas grupları aynı tür zor egzersize farklı tepki verir (Chen ve arkadaşları, 2011). Her kasa ne kadar iş yüklediğin ve ne kadar zorladığın da gereken süreyi değiştirir.
Tükenişe kadar çalışmak toparlanmayı uzatır mı?
Evet. Erkeklerle yapılan iki küçük çalışmada, tükenişe kadar giden setler, aynı işin tükenişe varmadan bitirildiği setlere göre daha uzun toparlanma süresi gerektirdi (Morán-Navarro ve arkadaşları, 2017; Pareja-Blanco ve arkadaşları, 2020).
Kaynaklar
- Nosaka K, Newton M, Sacco P. Delayed-onset muscle soreness does not reflect the magnitude of eccentric exercise-induced muscle damage. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. 2002;12(6):337-346. doi:10.1034/j.1600-0838.2002.10178.x
- Chen TC, et al. Comparison in eccentric exercise-induced muscle damage among four limb muscles. European Journal of Applied Physiology. 2011;111:211-223.
- Morán-Navarro R, et al. Time course of recovery following resistance training leading or not to failure. European Journal of Applied Physiology. 2017;117(12):2387-2399. doi:10.1007/s00421-017-3725-7
- Pareja-Blanco F, et al. Time course of recovery from resistance exercise with different set configurations. Journal of Strength and Conditioning Research. 2020;34(10):2867-2876.
